Rubbing cream onto eczema sufferer's hand

Jak dbać o atopową skórę dziecka jesienią, zimą i latem

Jak dbać o atopową skórę dziecka jesienią, zimą i latem

Atopowe zapalenie skóry jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry. Przebiega z okresami zaostrzeń i remisji. Uważa się, że w krajach wysoko uprzemysłowionych występuje u 15-20% populacji dziecięcej1. W ciągu ostatnich kilkunastu lat obserwuje się tendencję wzrostową osób chorujących na AZS. Przyczyny zachorowań są wielorakie, a sposoby leczenia i pielęgnacji ciągle budzą wiele wątpliwości.

Przyczyn AZS jest wiele. Jeżeli oboje rodzice mają jakąkolwiek chorobę z kręgu atopii, to istnieje 70% szansy, że ich dzieci będą miały również objawy alergii2. Wpływ na ujawienie się choroby mogą mieć również czynniki środowiskowe – zanieczyszczenia powietrza czy wysoko przetworzona żywność sprawiają, że ryzyko zachorowania jest zwiększone. Najczęstszymi alergenami, które powodują pojawienie się objawów alergii, są: soja, kukurydza oraz owoce morza.

Najczęściej występujące objawy AZS to: uporczywy świąd, pojawianie się grudek i pęcherzyków, łuszczenie się skóry oraz zwiększone ryzyko nadkażeń bakteryjnych i grzybiczych. Zmiany te występują na ogół w określonych partiach ciała3.

Oprócz leczenia, niezwykle ważna jest pielęgnacja skóry atopowej, szczególnie u dzieci. Odpowiednio dobrane kosmetyki (w zależności od pory roku), zdecydowanie ułatwią leczenie, złagodzą objawy i przyniosą ulgę najmłodszym. Leczenie zewnętrzne opiera się głównie na wykorzystaniu glikokortykosteroidów, inhibitorów kalcyneuryny, antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych i przeciwwirusowych4.

Objawy AZS zaostrzają się przede wszystkim jesienią. Dermatolodzy zaobserwowali, że wraz z nadejściem chłodnych dni, dzieci zaczynają odczuwać większe dolegliwości, niż latem. Cieplejsze ubrania, włączone ogrzewanie, czy zmiana diety – wszystko to wpływa na pogłębienie dyskomfortu.

Stosowanie preparatów natłuszczających skórę umożliwia utrzymanie prawidłowego poziomu nawilżenia. W skład kremów i maści do pielęgnacji skóry atopowej zwykle wchodzą: cholesterol, ceramidy, nienasycone kwasy tłuszczowe oraz mocznik. Ich rolą jest wzmocnienie bariery naskórkowej. Jeśli stan zapalny skóry jest duży, niezbędne jest stosowanie leków, które go zmniejszą.

Substancje natłuszczające, kremy oraz balsamy są uzupełnieniem terapii. Częstotliwość stosowania leków ustala lekarz. Zastosowanie niektórych kosmetyków na obszar leczony może spowodować interakcje, nie robimy tego bez zalecenia specjalisty.

Skóra atopowa słabo utrzymuje wodę w naskórku, łatwiej przepuszcza alergeny oraz mikroorganizmy, przez co jest przesuszona i nadwrażliwa. Zanim zastosujemy preparat, warto najpierw przeczytać jego skład i skonsultować się z lekarzem. Nie każdy kosmetyk będzie odpowiedni dla dziecka. Zdarza się, że stosowanie głęboko natłuszczającego kremu prowadzi do dodatkowych podrażnień.

W takiej sytuacji lekarze zalecają zmianę preparatu. Dobór odpowiedniego, należy skonsultować ze specjalistą. Ważna jest częstotliwość natłuszczania skóry. Zwykle jedno smarowanie dziennie nie wystarczy, bo działanie kremów zazwyczaj utrzymuje się ok. 4 godzin. Preparat należy nałożyć cienką warstwą, delikatnie go wklepując, a aplikację powtarzać tak często jak jest to potrzebne. Pielęgnację można również zastosować podczas kąpieli, wlewając do wody emulsję o działaniu leczniczym. Malca należy kąpać przez około 15 minut, w wodzie o temperaturze ok. 36 st. C, z dodatkiem środków zaleconych przez lekarza. Po kąpieli, ciało najlepiej delikatnie osuszyć ręcznikiem i od razu nałożyć preparat pielęgnacyjny5. Do mycia włosów zaleca się stosowanie specjalnych środków przeznaczonych do skóry atopowej lub delikatnych szamponów – dobrze wtedy nałożyć dziecku na główkę osłonkę (tzw. rondo), która zabezpieczy przed spływaniem szamponu na ciało.

Objawy atopowego zapalenia skóry w okresie jesieni i zimy często zaostrzają się również ze względu na zmienną pogodę – deszcz, śnieg, wiatr. W ciągu dnia różnice temperatur są zwykle wysokie, przez co skóra chorego dziecka jest jeszcze bardziej przesuszona. Po wyjściu z ciepłego pomieszczenia na zewnątrz, skóra może być zaczerwieniona. Zbyt ciepło ubrane dziecko w czasie spaceru może się spocić. Pot jest jednym z czynników silnie zaostrzających zmiany skórne oraz nasilających swędzenie. Aby temu zapobiec, malca najlepiej ubierać na cebulkę, by móc zdjąć dodatkową odzież, przy wzroście temperatur w godzinach południowych.

Jedną z częstych dolegliwości w fazie zaostrzenia objawów AZS jest uczucie swędzenia. W takim przypadku, konieczna jest szybka interwencja lekarza, bo domowe sposoby mogą być już mało skuteczne. Podczas drapania, w uszkodzone miejsca na skórze wnikają bakterie i zanieczyszczenia, a to z kolei prowadzić może do infekcji. Leczenie zależy od wieku dziecka, a zwykle opiera się stosowaniu maści przeciwzapalnych (składnikiem aktywnym są sterydy). Oprócz dokładnego przestrzegania zaleceń lekarza, należy szczególnie dbać o higienę dziecka – czyste ręce oraz krótko obcięte paznokcie zmniejszą ryzyko nadkażenia skóry bakteriami.


1 Lidia Ruszkowska, „Atopowe zapalenie skóry (AZS)”, Halo! Atopia, str. 1

2 Tamże

3 Zespół Fundacji Alabaster, „Atopowe zapalenie skóry u dzieci. Praktyczny przewodnik”, str. 5

4 Lidia Ruszkowska, „Atopowe zapalenie skóry (AZS)”, Halo! Atopia, str. 2

5 Alicja Karney, Atopowe zapalenie skóry u dzieci, „Praktyczny poradnik”